اگر کودک ویژه دارید، بخوانید

هفته آخر ماه سپتامبر، هفته جهانی ناشنوایان اسم گرفته است. این مسئله بهانه خوبی است تا پیرامون کودکانی که مثل ناشنوایان، مشکلات ویژه دارند بیشتر بدانیم. وقتی حرف از یک کودک «ویژه» به میان می‌آید، اغلب کودکی با محدودیت‌هایی مانند نابینایی، ناشنوایی، مشکلات حرکتی و… را در فکر خود مجسم می‌کنیم. با اینحال ویژه بودن یک معنای مضاعف هم دارد؛ یک کودک «ویژه» می‌تواند فردی باشد که علی‌رغم وجود عده ای محدودیت‌های جسمانی، شاد است و با شور و شوق و اطمینان خاطر در جستجوی استقلال و کشف توانمندی‌های خود می‌گردد. «ویژه» بودن در معنای دوم، چیزی است که باید یاد گرفته بشود و بدون تردید نقش و مکان والدین در این یادگیری غیر قابل اغماض است. با اینحال والدین این کودکان چه قدم‌هایی قادر اند بردارند؟

نخستین قدم را برای خودتان بردارید

قبل از هر چیز مهم است که خودتان معلولیت کودکتان را پذیرفته باشید. با این وجود که رسیدن به این قسمت کار کار راحتی نیست با اینحال اگر به سرنوشت فرزندتان علاقمند هستید، برای پذیرفتن اوضاع حقیقی ایشان تمام تلاش‌تان را به کار بگیرید:
خودتان را رستم دستان تصور نکنید. اوضاع ویژه فرزندتان احساساتی مانند احساس گناه، عصبانیت از دست خداوند، غم و … را در شما ایجاد می‌کند. سعی کنید به جای سکوت، احساساتتان را با همسر و یا دیگر عضو های آگاه و دلسوز خانواده به اشتراک بگذارید.
در گروه‌های حمایتی کمپانی کنید. بهترین گروه حمایتی برای شما والدینی هستند که شرایطی شبیه به دارند و توانسته‌اند به مرحله پذیرش برسند.
به کارشناس مراجعه کنید. اگر با این راهکارها حالتان بهتر نشد، با روانشناس صحبت کنید.


 

اکنون فرصت فرزندتان است

کودک شما به تناسب معلولیتی که دارد، نیازهای ویژه ای هم دارد. منظور از نیازهای ویژه، چیزهای باورنکردنی و غریب نیست و فرزند شما همان نیازهایی را دارد که یک کودک غیر معلول دارد، تنها اختلاف در این است که دوز عده ای از این نیازها در کودک شما بالاتر است. برای نمونه هر کودکی برای به حرف آمدن نیاز به مصاحبت والدین دارد با اینحال کودک ناشنوای شما غیر از مصاحبت نیاز به یک مجموعه کمک‌های تخصصی‌تر هم دارد. و یا فرزند نابینای شما موقع راه افتادن بیشتر از بچه‌هایی که قادر اند ببینند به کمک و مراقبت والدین نیاز دارد، با اینحال آیا کودکی هست که در این قسمت کار نیاز به مراقبت پدر و مادر نداشته باشد؟
پس اگر بخواهیم جمع بندی کنیم نیازهای فرزند شما به لحاظ کیفی با نیازهای بچه‌های دیگر اختلاف ندارد حتی به هر میزان هست به اختلاف‌های کمی برمی‌گردد.
اکنون که صحبت از نیازهای این کودکان به میان آمد، به چند مورد از مهمترین آنها و کارهایی که شما برای هر یک میتوانید بکنید اشاره می‌کنیم:

نیاز به احساس ارزشمندی

کودک شما متوجه است که با بچه‌های دیگر اختلاف‌هایی دارد، برای نمونه نمی‌تواند مانند آنها بدود، شیرین‌زبانی کند و … . این قبیل مسائل دلیل می‌شوند که ایشان برداشت مثبتی از خود نداشته باشد و کم‌کم احساس عزت نفسش را از دست بدهد.
چه کار کنید؟
با استناد به سن و اوضاع کودکتان، مهلت‌هایی برای کسب تجربه‌های مثبت ممکن کنید. برای نمونه کارهای کوچکی را به ایشان محول کنید مانند آب دادن به گلدان‌ها و به روی ایشان بیاورید که شادابی گل‌ها مدیون مراقبت‌های ایشان است.

نیاز به احساس استقلال

مهمترین موضوع‌ای که یک کودک مبتلا به ناتوانی‌های ویژه را آزار می‌دهد، آن است که نتواند کارهایش را خودش فارغ از همه چیز انجام بدهد. این موضوع می‌تواند پیامدهای منفی فراوانی برای فرزند شما بهمراه بیاورد، برای نمونه عزت نفس ایشان را بگیرد و ایشان را افسرده کند.
چه کار کنید؟
با ایشان همدلی کنید با اینحال ترحم نکنید. در همدلی شما در زمان اینکه مراقب کودکتان هستید، شرایطی را ممکن می‌کنید که ایشان استقلال را هم تجربه کند با اینحال وقتی ترحم می‌کنید دست و پای ایشان را برای مستقل شدن می‌بندید. خبر خوب اینکه تکنولوژی هم پیشرفت‌های خوبی در این عرصه کرده است. همراه با آنها، انجام یک مجموعه کارهای ساده می‌تواند طعم شیرین استقلال را به فرزندتان بچشاند، برای نمونه منطبق کردن چیدمان خانه با اوضاع کودک، خرج کردن وقت و انعطاف بیشتر از جانب شما و…

نیاز به ابراز هیجان

کودکان اگر بخواهیم جمع بندی کنیم این خصوصیت را دارند که در یک چشم به هم زدن از یک هیجان به هیجان متضاد آن تغییر جهت بدهند. این موضوع در بچه‌هایی که ناتوانی‌های ویژه ای را تجربه می‌کنند، بیشتر رخ می دهد. اگر این هیجان‌ها به شیوه خوب بروز داده نشود، می‌تواند مشکلات فراوانی مانند احساس خصومت، پرخاشگری و حتی بیماری‌های جسمانی برای کودک ایجاد کند.
چه کار کنید؟
شرایطی ممکن کنید که کودکتان بتواند با خیال راحت هیجانات و احساساتش راجع به مسائل مختلف را با شما به اشتراک بگذارد.

نیاز به تعامل اجتماعی

دقیقاً به دلیل اینکه کودک شما یک مجموعه محدودیت‌های جسمانی ویژه دارد، نیاز ایشان به تعامل اجتماعی بیشتر است. چون محدودیت‌های جسمانی به سادگی قادر اند هر کسی را به دام انزوا و احساس طرد شدن بکشانند. حضور در تعامل‌های اجتماعی فایده ها فراوانی برای کودک شما دارد؛ مانند اینکه به افزایش جسمانی، روانی، شناختی و اجتماعی ایشان کمک فراوانی می‌کند.
چه کار کنید؟
در جاهای شلوغ مانند پارک با ایشان بازی کنید و لذت حضور در اجتماع را به ایشان بچشانید. ایشان را در محافل اجتماعی کمپانی بدهید. به ایشان دوست پیدا کردن را بیاموزید با اینحال ایشان را به این کار مجبور نکنید.
موقع حضور در اجتماع امکان دارد با کسانی مواجه بشوید که برخوردهای مناسبی با فرزند شما نداشته باشند و باعث ناراحتی ایشان بشوند، برای نمونه به ایشان خیره بشوند و یا پیرامون ایشان پچ پچ کنند. قبل از آنکه این برخوردها کودکتان را به انزوا بکشاند چند نکته را به ایشان یاد بدهید:
– دیگران هیولا نیستند، حتی ناآگاهند.
– هیچ کس نیست که همه ایشان را دوست داشته باشند.
– مقابله به مانند در بیشتر مواقع پاسخ نمی‌دهد.
– سکوت هم در بیشتر مواقع پاسخ نمی‌دهد.
بهترین راه خلع سلاح کردن چنین آدم‌هایی است. می‌پرسید به چه نحو؟ اولاً با تمرین حفظ آرامش خود و دوماً با فکر کردن به اینکه همه انسان‌ها مشکلاتی دارند با اینحال مشکلات برخی‌ها مانند ایشان (کودک) آشکار است و مشکلات برخی دیگر مخفی است، که اتفاقاً افرادی که مشکلات مخفی دارند کمتر از گروه اول به موفقیت می‌رسند.

دسته‌بندی‌ها: خردسال و کودک