قصه بگویید، قصه مشکلات فراوانی را حل می‌کند

فرزند شما هم مانند بسیاری دیگر از کودکان، کتاب‌ قصه‌های فراوانی دارد؟ رنگارنگ و در قطع و اندازه‌های مختلف؟ با اینحال چند بار تا این لحظه برایش واقعا قصه گفته‌اید؟ از قصه‌های کودکی خودتان تعریف کرده‌اید؟ قصه را چه‌طور انتخاب کرده‌اید؟ چه‌قدر به محتوای قصه فکر کرده‌اید؟ چه‌قدر سعی کرده‌اید مشکلات فرزند خود را در دل یک قصه جای بدهید و آن را با ظرافت برایش تعریف کنید تا در شکل همین قصه،‌ به ایشان راه‌حل‌هایی را عرضه کنید که قادر اند کمک‌کننده باشند؟

اصلا چه‌طور برایش قصه می‌گویید؟ قصه گفتن در خانه شما هم مانند خیلی از خانه‌ها فراموش شده؟ یا گاهی که فرزندتان حسابی اصرار کند،‌ برای خلاص شدن از اصرارهایش قصه‌ای سر هم می‌کنید؟ احتمال این که پاسختان به این پرسش‌ها، خوشایند خودتان هم نباشد، زیاد است. ناراحت نشوید، والدین فراوانی مانند شما هستند. با اینحال ممکن است فکرش را هم نکنیدکه خودتان را از چه قدرت جادویی و خارق‌العاده‌ای محروم کرده‌اید! بله، قدرت جادویی! فرض کنید بسیاری از حرف‌هایی که هر روز با انتقاد و گلایه و دعوا میبایست به فرزندتان بگویید را قادر باشید با حوصله و دل خوش و جدید خیلی موثرتر بیان کنید. خوب نیست؟  تنها کفایت می کند بدانید چه قصه‌ای را انتخاب کنید یا این که چه‌طور یک قصه خوب شرایط موجود بسازید، چه شخصیت‌هایی را در آن جای بدهید و موضوع را چه‌طور پیش ببرید. مرحله بعدی و با این وجود تاثیرگذارترین و لذت‌بخش‌ترین بخش، این است که بدانید قصه‌ای که انتخاب کرده یا خودتان پرداخته‌اید را چه‌طور تعریف کنید.

در باب من که نیست!

ممکن است باورتان نشود، با اینحال تجربه، مطالعه و بررسی نمایش داده قصه ابزاری محشر در اختیار والدین و معلمین برای آموزش است. چرا؟ آموختن مطالب، مفاهیم،‌ رفتارها و فرضیه‌ها از روش قصه، به چند دلیل بسیار موثرتر از بسیاری دیگر از شیوه‌ها است. اول این که قصه به شخصیت‌هایی می‌پردازد که هر یک خصوصیت‌های ویژه خودشان را دارند. بدین جهت، هر قدر هم که شنونده با شخصیت‌ها همراه شود و با آن‌ها همانندپنداری داشته باشد، باز تصورش این است که به هر میزان گفته می‌شود، مرتبط به شخصیت‌های جریان است،‌ نه ایشان! بیایید خودمان تجسم کنیم که کسی دارد برایمان چیزی تعریف می‌کند. وقتی ذهنیت من این باشد که جمله‌ها، اتفاق‌ها،‌ نصیحت‌ها، پیامدها و …. به شخصیت جریان مرتبط می‌شود و نه من، ساده تر و بازتر به آن نگاه مي‌کنم. از اینرو دیگر دفاع و یا حتی لجبازی ندارم و مي‌توانم آن را ساده تر بپذیرم. شما این‌طور فکر نمی‌‌کنید؟ در حقیقت، در قصه می‌توان از هر چیزی صحبت کرد، پیامد رفتارها را به تصویر کشید،‌ نصایح دیگران را بازگو کرد،‌ در باب احساسات حرف زد و همه این‌ها غیرمستقیم هستند. همین آموزش غیرمستقیم از سخنرانی‌های مستقیم، تنبیه و بسیاری دیگر از شیوه‌ها در تربیت کودک موثرتر است.

جهان بی‌حد و فاصله!

همچنین، در قصه، قابلیت ها بیشتری در دست شما قرار می‌گیرد. در قصه میتوانید فضایی را تجسم کنید که در جهان حقیقی نمی‌توانید آن را ایجاد کنید یا در آن‌جا حضور داشته باشید. پس دستتان بازتر است و محدودیت کم‌تری دارید.

جهان موجودات سخنگو و احساساتی!

امتیاز دیگر قصه‌ها، امکان جان‌بخشی به موجوداتی است که واقعا رفتارهای مشابه به انسان ندارند. در قصه همه موجودات قادر اند حرف بزنند،‌ حرکت کنند و احساس داشته باشند. در قصه شما، یک لیوان هم می‌تواند ناراحت شود، یک عروسک می‌تواند با عجله حرکت کند، یک خرگوش می‌تواند خسته حسادت کند و ……. در شکل همین جان‌بخشی، میتوانید مفاهیم بسیاری را به کودک انتقال دهید. بررسی ها روان‌شناختی فراوان نمایش داده‌اند کودکان با حیوانات بیشتر از انسان‌‌ها هم‌ذات‌پنداری دارند. انگار که حیوان‌ها را بهتر درک مي‌کنند و با آن‌ها و دنیایشان ساده تر تماس برقرار می‌کنند. با این وجود از آن‌ها بیشتر هم تاثیر می‌گیرند. بدین جهت هم شخصیت‌های بسیاری از کارتون‌های کودکان، حیوانات هستند.

جهان خیالبافی‌ها!

از طرف دیگر، با استناد به این که کودکان از تخیل خود برای تکمیل، محاسبات و درک آن‌چه در زندگی روزمره دریافت می‌کنند، استفاده می‌کنند، قصه سهم فراوانی در هدایت این خیال‌پردازی‌ها دارد. با گفتن یک قصه خوب، میتوانید به تصویری که فرزندتان از دنیا دارد شکل بدهید و به ایشان کمک کنید درک بهتری از مردم، احساس‌ها، رفتار، پیامدهایی که هر رفتار در جستجوی دارد، معنای کلمات، رفتار خوب هر موقعیت و ….. داشته باشد، بی این که ایشان را تحت فشار قرار داده باشید یا خط و نشانی کشیده باشید. خیلی دلنشین‌تر است، نه؟

ممکن است پیش از هرچیز قصه‌گویی به نظر دشوار برسد،‌ با اینحال بعد از مدتی،‌ اگر نکات ضروری را در نظر بگیرید،‌ خودتان می‌بینید که قصه چه تاثیر هیجان انگیزی دارد. پس تنها کاری که باید انجام بدهید این است که شروع کنید به قصه گفتن. می‌بینید که کودکتان لذت خواهد برد و آموزش برای شما علاقه مندان ساده‌تر خواهد شد. امتحان کنید!

 

دسته‌بندی‌ها: خردسال و کودک